ประชุมเมื่อ 14 มิ.ย. 2559 ที่รักลูก ซึ่งทีมงานมุ่งเน้นนำความรู้มาส่งเสริมพัฒนาการในวัยเด็ก 3-6 ปี ขอนำบันทึกที่ได้ค้นคว้าต่อ มาแบ่งปันพี่ๆน้องๆ โครงการพลังพลเมืองเยาวชน young active citizen ต่อครับ

­

­

­

­

ผมได้ค้นคว้าต่อ จากบทความต่างประเทศ พบว่า "สมองวัยรุ่น" adolescent brain เป็นช่วงโอกาสที่สำคัญของการพัฒนาศักยภาพ เพราะพบว่า มีการเปลี่ยนแปลง ในสมองส่วนหน้า (pre-frontal) ซึ่งเป็นส่วนที่ทำงานด้านทักษะการคิด (cognitive-executive control) ทักษะการคิดวิเคราะห์ ทักษะการทำงาน การวางแผน และริเริ่มบริหารจัดการ การใส่ใจจดจ่อสู่เป้าหมายให้สำเร็จ ความท้าทายต่อการเรียนรู้ และด้านสังคม (social mentalising) ที่กำลังใส่ใจในความสมดุลระหว่างความเป็นตัวของตัวเองกับความสัมพันธ์กับเพื่อน รวมทั้งด้านอารมณ์ (subcortical emotion and reward) ในส่วนที่เป็นการไวต่อความรู้สึกท้าทาย และการตอบสนองต่อการยอมรับ การควบคุมตนเอง การยับยั้งชั่งใจ ต่อความรู้สึกอ่อนไหว ทั้งหมดนี้สมองกำลัง "มีพัฒนาการอย่างมาก" ก่อนจะเจริญเติบโตเต็มที่ในช่วงวัยผู้ใหญ่ แทนที่จะปล่อยให้เยาวชนวัยนี้ ทำกิจกรรมที่เป็นความสุ่มเสี่ยงในแบบที่เกิดขึ้นในวัยของเขา เช่น ทดลองยาเสพติด แข่งรถ ทะเลาะต่อยตี หรือการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย

บทความหลายชิ้น ชี้ว่า นี่เป็น "โอกาสทอง" ของสังคม ผมคิดต่อว่านี่เป็น "หน้าต่างแห่งโอกาส" ที่จะบ่มเพาะ ประสบการณ์ให้เยาวชนได้เชื่อมโยงตัวเองกับชุมชนสังคม ได้ลงมือทำอะไรที่ท้าทาย ใช้ศักยภาพไปในทางบวกอย่างมีเป้าหมาย มีการจัดการ และประสบการณ์จะให้ทักษะการทำงานอย่างมีความหมาย และจดจำไว้ใน เซลล์สมองส่วนฮิปโปแคมปัส (hippocampus) หรือเรียกว่า (working memory) เก็บไว้ได้นาน และนำมาใช้ได้ยามจำเป็นทุกเมื่อไปจนแก่เฒ่า แต่ทั้งนี้ ถ้าเซลล์สมองส่วนอะมิกดาลา (amygdala) ที่เป็นความรู้สึกพอใจ-ไม่พอใจ เขาสั่งการให้เลือกจำด้วยแล้ว ทักษะที่เคยสร้างไว้จะถูกบันทึก คงทน ยาวนาน นำไปสู่ความสามารถในการดึงมาใช้ได้ตลอดเวลา

วัยรุ่น วัยแห่งโอกาสของการพัฒนาศักยภาพความเป็นมนุษย์ มาถึงแล้วอย่างเต็มที่ สังคมไทยอย่าปิดโอกาส โดยดึงเขาอยู่แต่กับห้องเรียน ท่องหนังสือ อ่านตำรา เพราะค่านิยมการสอบแข่งขันและใบปริญญา เก็บตัว หรือปล่อยให้อยู่กับสื่อบันเทิงเพียงอย่างเดียว

ถึงเวลาแล้วที่จะต้องเปิด "โอกาส" ให้เยาวชนได้เรียนรู้นอกห้องเรียน ออกไปสู่ชุมชน ไปสู่จิตวิญญาณ รากเหง้าวัฒนธรรม สังคม เรียนรู้จิตสำนึกพลเมือง จากเรื่องราวท้องถิ่นและชุมชนของตนเอง ทำงานร่วมกับเพื่อน ปฏิสัมพันธ์กับผู้คน ผู้หลักผู้ใหญ่ ผู้รู้ ครูภูมิปัญญานำเอาศักยภาพที่มีไปพัฒนาชุมชนท้องถิ่น พัฒนาผลงานนวัตกรรมเพื่อสังคม กระบวนการเรียนรู้จากการลงมือทำนี้จะไปบ่มเพาะทักษะและประสบการณ์ ให้ชีวิตคิดได้อย่างอิสระ และเชื่อมโยงตนเองกับสังคมตามศักยภาพของการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์