อดีตพรานป่า กับคนสามวัย

สุทัศน์ ลามาพิสาร (ปั๊ด)

“พี่ปั๊ด วันอาทิตย์เราไปเข้าร่วมประชุมเรื่องการจัดการป่ากันไหมครับ” เสียงของผู้ชายร่างอ้วนๆ ผิวคล้ำผมหยิกๆ ชวนผมกับเพื่อนเข้าร่วมประชุม “ไปกันหลายคนไหมเบิ้ม” ผมถามเบิ้ม เจ้าของเสียงที่มาชวนผม เบิ้มเป็นคนกรุงเทพเข้ามาเป็นเขยชนบทในชุมชนตำบลป่าแดด อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงรายแห่งนี้ “ก้ไปกันหลายคนมีผม มีพ่ออุ้ยแม่อุ้ย และแม่บ้านอีกหลายคน”

“พรานป่าล่าสัตว์อย่างแกนะหรือจะมาเป็นนักจัดการป่า จะทำป่าชุมชน กลับมามองตัวแกเองก่อนเถอะ” เสียงชาวบ้านหลายคนที่พูดกรอกหูผม นึกอยู่ในใจเองก็คิดไว้แล้วว่าจะต้องโดนคำพูดประโยคนี้เป็นแน่ เพราะเราเป็นพรานป่ามาก่อนนี่ สัตว์ป่าชนิดไหนชอบอาศัยที่ใดหรือชอบอยู่ที่อย่างไร ผมรู้หมด ใครอยากกิน อีเห็น เก้ง นก ไก่ป่า บอกพรานปั๊ดได้เลย พรุ่งนี้หามาให้

แต่ พอได้เข้าร่วมอบรมเรื่องการอนุรักษ์ป่าที่สำนักงานอุทยานห้วยหมากเหลี้ยม ได้แลกเปลี่ยนกับหลายชุมชน ทำให้ผมรู้สึกใจหาย ละอายที่ล่าสัตว์ป่า จึงรู้สึกเริ่มรักผืนป่า รักสัตว์ป่า ไม่อยากจะไปฆ่าพวกเขาอีก

จาก การทำเรื่องป่าชุมชน เบิ้มซึ่งมีความเป็นนักพัฒนาชุมชนอยู่ในตัวจึงพยายามเชื่อมโยงจากเรื่องป่า มาสู่เรื่ององค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยการรวมกลุ่มผู้สูงอายุ หรือพ่ออุ้ยแม่อุ้ย มาถ่ายทอดเรื่องราวต่างๆ ผ่านของเล่นที่ทำจากเศษวัสดุเหลือใช้และหาได้ง่ายในป่า เรื่องราวในอดีตมากมาย ทั้งวิถีชีวิตชุมชน นิทานพื้นบ้าน จึงถูกเล่าผ่านภาพจากของเล่นแต่ละชิ้น อุ้ยหลายคนก็หลายเรื่องเล่า

ความ สุขที่เกิดขึ้นกับการร่วมทำกิจกรรมกับผู้สูงอายุ พ่ออุ้ยแม่อุ้ย ตัวผมเอง รวมทั้งเพื่อนๆ และน้องๆ เยาวชน ในวันนั้นที่เราเริ่มทำกิจกรรมด้วยกัน ผมรู้สึกประทับใจมาก จึงตัดสินใจอาสาสมัครเข้ามาเป็นคนร่วมทำงานให้กลุ่มคนเฒ่าคนแก่ อาสาสมัครเป็นแกนนำป่าชุมชน อาสาสมัครเป็นพี่เลี้ยงเยาวชน และจากการที่ได้มีโอกาสไปจัดแสดงผลงานจากภูมิปัญญาท้องถิ่น แลกเปลี่ยนเรียนรู้การทำงานกับพื้นที่อื่นๆ การวางแผนจัดการกับงานในชุมชนอย่างมีระบบ ทำให้ผมกลายเป็นอีกคน

จาก การเป็นนายพรานล่าสัตว์ ทั้งเคยเป็นคนไม่สนใจเรื่องราวของสังคม ไม่เคยสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อม กลับกลายมาเป็นนักอนุรักษ์ที่ทำงานร่วมกันกับกลุ่มคนถึง 3 วัย คือ ผู้สูงอายุ คนวัยทำงาน และเยาวชนได้อย่างลงตัว

สิบกว่า ปีที่ผ่านมาสำหรับการใช้ชีวิตที่ทำเพื่อตัวเอง ครอบครัวและสังคม ผมถือว่าผมมีความสุขและคุ้มค่ามากแล้ว และจะใช้เวลาที่มีเหลืออยู่ ทำต่อไปและจะถือว่ามันเป็นกำไรของชีวิต